प्री-मधुमेह: तुमचा सीमारेषेवरील HbA1c तुम्हाला खरंच काय सांगत आहे

Prediabetes: What Your Borderline HbA1c Is Really Telling You
अनुक्रमणिका

सकाळचे ११:४० वाजता वार्षिक ऑफिस हेल्थ चेकची रिपोर्ट व्हॉट्सअ‍ॅपवर येते. ३८ वर्षीय राहुल कोलेस्ट्रॉल आणि हिमोग्लोबिनच्या आकड्यांकडे सहज दुर्लक्ष करत पुढे सरकतो आणि एका ओळीवर थांबतो: HbA1c 6.1%. त्याच्या शेजारी कुणीतरी कंसात एक शब्द लिहिला आहे. बॉर्डरलाईन.

तो खांद्याउंचावून हसण्याचा इमोजी पाठवून ती रिपोर्ट आपल्या पत्नीला फॉरवर्ड करतो. मग हळूच गुगल उघडतो.

जर तुम्ही सध्या याच परिस्थितीत असाल, तर प्रामाणिकपणे सांगायचे तर: बॉर्डरलाईन म्हणजे दुर्लक्ष करायची संख्या नाही आणि भीती वाटायचा कोणताही शब्दही नाही. तो पिवळ्या सिग्नलसारखा आहे. आणि पिवळा हा असा एक दिवा आहे, जिथे तुम्हाला अजूनही निवड करायची संधी मिळते.

प्री-डायबिटीजचा नेमका अर्थ

HbA1c गेल्या दोन ते तीन महिन्यांतील तुमच्या रक्तातील साखरेची सरासरी दर्शवते. HbA1c ची सामान्य श्रेणी आणि डॉक्टर सहसा ती कशी वाचतात, ते खालीलप्रमाणे आहे:

  • ५.७% पेक्षा कमी: सामान्य श्रेणी.
  • ५.७% ते ६.४%: प्री-डायबिटीज, ज्याला अनेक लोक बॉर्डरलाईन मधुमेह म्हणतात.
  • ६.५% आणि त्यापेक्षा जास्त: हे मधुमेहाकडे निर्देश करते.

तुम्ही एकटे नाही आहात: भारतातील सर्वात मोठ्या राष्ट्रीय सर्वेक्षणात सुमारे १३६ दशलक्ष प्रौढ व्यक्तींमध्ये प्री-डायबिटीज असल्याचे आढळले आहे, तसेच १०१ दशलक्ष लोकांमध्ये मधुमेह असल्याचे समोर आले आहे. त्यातील बहुतेक लोकांना अगदी ठीक वाटते, म्हणूनच कागदावरील आकडा महत्त्वाचा ठरतो.

इन्सुलिन म्हणजे तुमच्या रक्तातील साखर पेशींमध्ये पोहोचवणारा डिलिव्हरी बॉय समजा. प्री-डायबिटीजमध्ये पेशी हळूहळू दरवाजा उघडायला लागतात. डिलिव्हरी बॉय सतत बेल वाजवत राहतो, तुमचे शरीर अधिक डिलिव्हरी बॉय पाठवते आणि अतिरिक्त साखर कॉरिडॉरमध्ये वाट पाहत राहते. तुमच्या रिपोर्टमध्ये जी साखर आढळते, ती याच वाट पाहणाऱ्या साखरेची असते. डॉक्टर या हळू दरवाजा उघडण्याच्या प्रक्रियेला इन्सुलिन रेझिस्टन्स म्हणतात.

प्री-डायबिटीज उलटवता कशी: पिवळा दिवा चांगल्या बातमीचा का आहे

पिवळा हा असा एक दिवा आहे, जिथे तुम्हाला अजूनही निवड करायची संधी मिळते.

कोणत्याही रिपोर्टमध्ये नमूद न केलेला एक भाग आहे: प्री-डायबिटीज अनेकदा मागे जाऊ शकते. एका मोठ्या ऐतिहासिक चाचणीत, आठवड्यातून सुमारे १५० मिनिटे चालणारे आणि शरीराच्या वजनापैकी सुमारे ७% वजन कमी केलेले प्री-डायबिटीज असलेल्या लोकांमध्ये मधुमेह होण्याचा धोका ५८% नी कमी झाला. हे औषधांच्या गटापेक्षाही अधिक प्रभावी होते.

राहुलसाठी ७% म्हणजे सुमारे पाच किलो. कठोर आहाराचा अर्थ नाही. रात्रीच्या जेवणानंतर वेगाने चालणे, एक चपाती कमी आणि एक अतिरिक्त वाटी डाळ, तसेच लिफ्टऐवजी पायऱ्यांचा वापर.

मायो-इनोसिटॉलचे फायदे: ते कुठे उपयोगी ठरते

मायो-इनोसिटॉल हे खट्टे फळे, कडधान्ये आणि संपूर्ण धान्ये यांमध्ये आढळणारे जीवनसत्त्वाची भास असलेले पोषक तत्व आहे. तुमच्या पेशी त्याचा संदेशवाहक म्हणून वापर करतात: यामुळे त्यांना इन्सुलिनची टकटक थोडी लवकर ऐकू येते. नियंत्रित चाचण्यांच्या पुनरावलोकनात आढळले की, इनोसिटॉलच्या सप्लिमेंट्समुळे रक्तातील साखरेवर अधिक चांगले नियंत्रण, कमी फास्टिंग साखर आणि HbA1c पातळी राखण्यास मदत होते.

मॅग्नेशियम देखील आधारभूत भूमिका बजावते: चाचण्यांच्या पुनरावलोकनात आढळले की, मॅग्नेशियम सप्लिमेंट्स मधुमेहा असलेल्या किंवा मधुमेहाचा धोका असलेल्या लोकांमध्ये फास्टिंग रक्तातील साखरेला आधार देतात.

यापैकीच काही चालण्याचा पर्याय टाळण्यासाठी शॉर्टकट नाही. या दोन्ही गोष्टी आधीच प्रयत्न करणाऱ्या व्यक्तीला आधार देतात.

मायो-इनोसिटॉलचे दुष्परिणाम? आधी तुमच्या मूत्रपिंडांचा विचार करा

बॉटलवरील लेबल तुम्हाला क्वचितच सांगणारी एक गोष्ट येथे आहे: तुमच्या मूत्रपिंड ही तुमची शरीर मायो-इनोसिटॉल विघटित करून बाहेर टाकणारी मुख्य जागा आहे. दररोज सकाळी तुमच्या वस्तीतील कचरा साफ करणारी नगरपालिका कचरा गाडी कल्पनेत आणा. जेव्हा ती उशिरा येऊ लागते, तेव्हा कचऱ्याच्या पिशव्या साचू लागतात. २०२४ च्या एका अभ्यासात, दीर्घकालीन मूत्रपिंड आजार असलेल्या लोकांमध्ये रक्तातील मायो-इनोसिटॉलची पातळी निरोगी मूत्रपिंड असलेल्या लोकांच्या तुलनेत खूप जास्त आढळली. मॅग्नेशियम देखील मूत्रपिंडांद्वारे शरीराबाहेर टाकले जाते.

मूत्रपिंडाचा आजार आणि सप्लिमेंट्सचा विषय असेल, तर या तीन नियमांचे पालन करा:

  • जर तुम्हाला मूत्रपिंडाचा आजार असेल: कोणतेही मायो-इनोसिटॉल किंवा मॅग्नेशियम सप्लिमेंट घेण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांना विचारा.
  • जर तुम्ही मधुमेहाची औषधे घेत असाल: ती सुरू ठेवा आणि प्रत्येक सप्लिमेंटबद्दल तुमच्या डॉक्टरांना सांगा, कारण तुमच्या साखरेच्या रीडिंगमध्ये बदल होऊ शकतो.
  • जर तुम्हाला तुमच्या मूत्रपिंडांबद्दल खात्री नसेल: साध्या क्रिएटिनिन रक्त चाचणीने या प्रश्नाचे उत्तर मिळते.

पिवळ्या झोनसाठी दैनंदिन साथीदार

Daily Boost in you मध्ये ५०० मिली मायो-इनोसिटॉल, १०० मिली मॅग्नेशियम, तसेच झिंक आणि जीवनसत्त्व B12 हे एकच लिंबू चवीच्या दैनंदिन पेयात एकत्र येते. महिलांसाठी, Balance in you मध्ये मायो-इनोसिटॉलची उच्च २००० मिली डोस आहे. प्रत्येक घटकाचा अभ्यास शरीरात साखर कशी हाताळली जाते, यातील त्याच्या भूमिकेसाठी केला आहे. यापैकी काहीही तुमच्या चालण्याचा किंवा डॉक्टरांचा पर्याय नाही. ती दररोज सकाळी शांतपणे त्यांच्या शेजारी असतात.

परत पिवळ्या दिव्याकडे

तीन महिन्यांनंतर, राहुलची पुढची रिपोर्ट व्हॉट्सअ‍ॅपवर येते. यावेळी तो कोणत्याही आकड्यांकडे दुर्लक्ष करत पुढे सरकत नाही. HbA1c 5.8%. त्याच्या पत्नीने तीन हिरव्या हृदयांनी उत्तर दिले.

प्रत्येक गोष्ट इतक्या वेगाने पुढे जात नाही. पण प्रत्येक गोष्ट एकाच प्रकारे सुरू होते: कोणीतरी ठरवते की पिवळा म्हणजे घाबरून न जाता कृती करणे.

आज तुमचे पहिले पाऊल: HbA1c आणि क्रिएटिनिन चाचणी एकत्र बुक करा, जेणेकरून काहीही नवीन सुरू करण्यापूर्वी तुम्हाला तुमच्या साखरेची आणि मूत्रपिंडाची माहिती मिळेल.

Daily Boost in you

५०० मिली मायो-इनोसिटॉल आणि १०० मिली मॅग्नेशियम, झिंक आणि जीवनसत्त्व B12 सह, एकच लिंबू चवीच्या दैनंदिन पेयात. आधी तुमच्या मूत्रपिंडांची आणि औषधांची तपासणी डॉक्टरांसोबत करा.

Daily Boost in you बद्दल जाणून घ्या

Balance in you

महिलांसाठी: एकच स्ट्रॉबेरी चवीच्या दैनंदिन पेयात मायो-इनोसिटॉलची २००० मिली डोस. आधी तुमच्या मूत्रपिंडांची आणि औषधांची तपासणी डॉक्टरांसोबत करा.

Balance in you बद्दल जाणून घ्या

लेखक: डॉ. इंद्रनील
डिस्क्लेमर: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे आणि तो वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. Daily Boost in you आणि Balance in you हे न्युट्रोस्युटिकल सप्लिमेंट्स आहेत आणि त्यांचा उद्देश कोणत्याही आजाराचे निदान, उपचार, प्रतिबंध किंवा प्रतिबंध करणे हा नाही. कोणतेही सप्लिमेंट सुरू करण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांशी बोला, विशेषतः जर तुम्हाला एखादा वैद्यकीय आजार असेल किंवा तुम्ही नियमित औषधे घेत असाल. वैयक्तिक निकाल भिन्न असू शकतात.
संदर्भ
1. Anjana RM, Unnikrishnan R, Deepa M, Pradeepa R, Tandon N, Das AK, et al. Metabolic non-communicable disease health report of India: the ICMR-INDIAB national cross-sectional study (ICMR-INDIAB-17). Lancet Diabetes Endocrinol. 2023;11(7):474-89.
2. Knowler WC, Barrett-Connor E, Fowler SE, Hamman RF, Lachin JM, Walker EA, et al. Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. N Engl J Med. 2002;346(6):393-403.
3. Miñambres I, Cuixart G, Gonçalves A, Corcoy R. Effects of inositol on glucose homeostasis: systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Clin Nutr. 2019;38(3):1146-52.
4. Veronese N, Watutantrige-Fernando S, Luchini C, Solmi M, Sartore G, Sergi G, et al. Effect of magnesium supplementation on glucose metabolism in people with or at risk of diabetes: a systematic review and meta-analysis of double-blind randomized controlled trials. Eur J Clin Nutr. 2016;70(12):1354-9.
5. Omosule CL, Blair CJ, Herries E, Zaydman MA, Farnsworth C, Ladenson J, et al. Clinical utility of LC-MS/MS for blood myo-inositol in patients with acute kidney injury and chronic kidney disease. Clin Chem. 2024;70(9):1172-81.
6. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Magnesium: fact sheet for health professionals [Internet]. Bethesda (MD): NIH; [updated 2022; cited 2026 Oct 10]. Available from: https://ods.od.nih.gov/factsheets/Magnesium-HealthProfessional/
आता खरेदी करा

Learn more how supplements can help with your health goals

Select a blog with published articles in the section settings.