सुरुवात एका फोन चार्जरपासून झाली. तुमच्या लहान बहिणीने पुन्हा विचार न करता तो घेतला आणि तुमच्या संयमाचा बांध फुटला. तुम्ही ओरडलात. ती रडली. नंतर ऑफिसच्या वॉशरूममध्ये तुम्हीही रडलात आणि तुम्हाला स्वतःलाच समजावून सांगता आले नाही की का.
तीन दिवसांनंतर तुमचे मासिक पाळी सुरू झाली. आणि अचानक, मनावरचं ओझं हलकं झालं. तुम्हाला पुन्हा स्वतःसारखं वाटू लागलं. तुम्ही तिच्या आवडीच्या चॉकलेट देऊन बहिणीची माफीही मागितली.
मग एक शांत विचार मनात आला: हे सामान्य आहे का? हे फक्त माझ्यासोबतच होतं का? इथेच PMS विरुद्ध PMDD हा प्रश्न येतो. ते ऐकायला सारखे वाटतात. पण ते एकसारखे नसतात.
PMS म्हणजे पावसाची रिमझिम आहे. PMDD म्हणजे पुराचा इशारा. दोन्ही खरोखर असतात आणि यांपैकी कोणाचीही यात चूक नसते.
PMS म्हणजे पावसाची रिमझिम
प्रिमॅन्स्ट्रुअल सिंड्रोम किंवा PMS म्हणजे मासिक पाळी येण्यापूर्वीच्या एक-दोन आठवड्यात अनेक महिलांना जाणवणारे शारीरिक आणि भावनिक बदल. पोट फुगणे, स्तनांमध्ये वेदना होणे, काही विशिष्ट पदार्थांची तीव्र इच्छा होणे, थकवा आणि चिडचिड होणे या सर्व सामान्य आहेत. पावसाच्या रिमझिमसारखे, PMS त्रासदायक आणि कधीकधी उदास करणारे असते, पण तरीही तुम्ही कामावर जाऊ शकता, मित्रांना भेटू शकता आणि तुमचा दिवस घालवू शकता.
प्रिमॅन्स्ट्रुअल डिस्फोरिक डिसऑर्डर किंवा PMDD हा फार कमी आढळतो. दर १०० महिलांपैकी साधारण ३ ते ८ महिलांना तो होतो. वेळ तीच असते, पण परिस्थिती वेगळी असते: PMDD तीव्र दुःख, हताशपणा, चिंता, राग किंवा मूड स्विंग्स घेऊन येते, ज्यामुळे नातेसंबंध, काम आणि दैनंदिन जीवन विस्कळीत होते.
एक गोष्ट अनेकांना आश्चर्यचकित करते: PMDD असलेल्या महिलांमध्ये सहसा संप्रेरकांचे प्रमाण सामान्य असते. त्यांच्या मेंदूला प्रत्येक महिन्याला होणाऱ्या संप्रेरकांच्या सामान्य चढ-उताराचा अधिक तीव्र प्रतिसाद मिळतो. एकाच गाणं ऐकणाऱ्या दोन व्यक्तींचा विचार करा. एकासाठी आवाज योग्य असतो. तर दुसऱ्यासाठी तो आवाज पूर्ण वाढवून ठेवलेला असतो. गाणं तेच, पण अनुभव अगदी वेगळा. म्हणूनच PMDD कोणाचीही चूक नसते.
PMS आणि PMDD मधील मुख्य फरक
डॉक्टर तीन गोष्टींकडे लक्ष देतात:
- तीव्रता: PMDD मध्ये किमान पाच लक्षणे असतात आणि त्यांपैकी किमान एक मूडशी संबंधित तीव्र लक्षण असते, जसे की उदास मूड, चिंता, चिडचिड किंवा मूड स्विंग्स
- परिणाम: PMDD काम, अभ्यास किंवा नातेसंबंधांमध्ये अडथळा निर्माण करते, तर PMS सहसा तसे करत नाही
- पॅटर्न: बहुतेक मासिक पाळीच्या चक्रांमध्ये लक्षणे मासिक पाळी येण्यापूर्वीच्या दिवसांत सुरू होतात आणि ती सुरू झाल्यावर काही दिवसांतच थांबतात
तो फोन चार्जर आठवतो का? एका चिडचिडलेल्या संध्याकाळचा अनुभव PMS च्या कक्षेत येतो. प्रत्येक महिन्यात स्वतःवर नियंत्रण नसल्यासारखे वाटणे आणि त्यामुळे नातेसंबंधांवर परिणाम होणे, हे PMDD असू शकते.
तुमच्या PMS लक्षणांचा मागोवा कसा घ्यावा
सर्वात उपयुक्त साधन म्हणजे साधी दैनंदिन नोंद. डॉक्टर अनेकदा एक तक्ता वापरतात, ज्यामध्ये तुम्ही प्रत्येक लक्षणाला दररोज एक ते सहा या प्रमाणात रेट करता आणि किमान दोन मासिक पाळीच्या चक्रांपर्यंत हे करता. वही किंवा मासिक पाळीचा ॲप चांगला काम करतो: तुमचा मूड, झोप, ऊर्जा आणि काही विशिष्ट पदार्थांची इच्छा, तसेच प्रत्येक दिवस किती प्रमाणात प्रभावित झाला, याची नोंद करा. स्मरणशक्तीत न दिसणारे पॅटर्न कागदावर स्पष्ट होतात.
केव्हा मदत घ्यावी
जर मासिक पाळीपूर्वीची लक्षणे तुमच्या कामावर किंवा नातेसंबंधांवर परिणाम करत असतील, किंवा मासिक पाळी सुरू झाल्यावरही बराच काळ सुरू राहत असतील, तर कृपया डॉक्टरकडे जा. दोन आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ टिकणारा उदास मूड देखील डॉक्टरांच्या लक्षदाखल असणे आवश्यक आहे.
PMDD असलेल्या महिलांमध्ये आत्महत्येचे विचार येण्याचा धोका जास्त असतो. जर तुम्हाला कधी हताश वाटले किंवा स्वतःला इजा करण्याचा विचार आला, तर त्वरित मदत घ्या: भारतात तुम्ही टेली-मानस, सरकारची मोफत मानसिक आरोग्य हेल्पलाइन, १४४१६ या क्रमांकावर कोणत्याही वेळी कॉल करू शकता.
चांगली बातमी अशी की, PMDD योग्य उपचारांनी सुधारते. यामध्ये जीवनशैलीतील बदल, बोलण्याचा उपचार आणि डॉक्टर लिहून देऊ शकणारी औषधे यांचा समावेश होतो.
तुम्हाला जे वाटते ते खरोखर असते, त्याला नाव असते आणि मदत उपलब्ध असते.
जर तुम्ही अनेक वर्षे स्वतःला "खूप संवेदनशील" किंवा "नाट्यमय" मानत असाल, तर कृपया हे ऐका: तुम्ही यापैकी काहीही नाही.
PMS साठी रोजची मदत
सौम्य PMS साठी, तुमच्या मासिक पाळीच्या दुसऱ्या अर्ध्या भागात नियमित झोप, हालचाल आणि कमी कॅफिन घेतल्यास मदत मिळू शकते. काही वनस्पती घटकांचाही अभ्यास केला आहे:
- चॅस्टबेरी: अनेक चाचण्यांमध्ये PMS लक्षणांसाठी अभ्यास केला
- आल्या: PMS ची लक्षणे किती तीव्र असतात, याचा अभ्यास केला
Balance in you मध्ये या दोन्हीचा समावेश होतो, जो स्ट्रॉबेरी फ्लेवरच्या व्यापक दैनंदिन फॉर्म्युलाचा भाग आहे. मात्र, PMDD साठी डॉक्टरांचा आराखडा सर्वात आधी महत्त्वाचा असतो.
पुढच्या महिन्यात
जेव्हा चार्जर पुन्हा हरवलेला असेल, तेव्हा तुम्हाला चिडचिड वाढत असल्याचे जाणवेल आणि यावेळी तुम्हाला माहित असेल की हे काय आहे. तुम्ही दीर्घ श्वास घ्याल, तुमची नोंद तपासाल आणि बहिणीसोबत हसून हसून हा विषय बाजूला साराल.
आज तुमचे पहिले पाऊल: दोन मासिक पाळीच्या चक्रांची लक्षणे नोंदवण्याची डायरी सुरू करा. दिवसाला एक ओळ पुरेशी आहे.
