दररोज रात्री ठीक १० वाजता, तुमचे वडील स्टीलच्या ग्लासमध्ये दूध गरम करतात, त्यात एक मोठा चमचा हळद आणि चिमूटभर मिरी घालून स्वयंपाकघडीच्या खिडकीपाशी उभे राहून पितात. ते गेल्या वीस वर्षांपासून हेच करत आहेत. "सांधेदुखीसाठी सर्वोत्तम औषध," असे म्हणत ते त्यांच्या उजव्या गुडघ्याला मालिश करतात.
आणि तरीही, गेल्या महिन्यात तुमच्या भाच्याच्या शाळेच्या क्रीडा स्पर्धेत, पालकांच्या शर्यतीत त्यांना भाग न घेता बसलेले तुम्ही पाहिले. त्यांना धावण्याची इच्छा नव्हती, असे त्यांनी सांगितले. तुम्हाला माहित होते की हे गुडघ्यामुळेच होते.
म्हणूनच तुम्हाला प्रश्न पडू लागला: सांधेदुखीसाठी हळद खरोखर प्रभावी आहे का, की हळद-दूध हे केवळ एक आल्हाददायक सवय आहे? याचे उत्तर हळदामध्ये कमी आणि शरीरापर्यंत प्रत्यक्षात किती हळद पोहोचते, यावर जास्त अवलंबून आहे.
सांधेदुखीसाठी हळद: संशोधनात काय आढळते
हळदीतील मुख्य घटक कुरकुमिन हा गडद पिवळ्या रंगाचा रंगद्रव्य आहे. क्लिनिकल चाचण्यांच्या पुनरावलोकनात असे आढळले की, हळदीच्या अर्कामुळे संधिवाताच्या रुग्णांची सांधेदुखी कमी होण्यास मदत झाली. बहुतेक चाचण्यांमध्ये दिवसाला सुमारे १,००० मिलीग्राम कुरकुमिन देणाऱ्या प्रमाणात हळद वापरली होती. त्यामुळे तुमच्या वडिलांच्या या सवयीमागील विज्ञान खरोखरच प्रभावी आहे. समस्या ही आहे की, त्यातील किती कमी प्रमाण त्यांच्या सांध्यांपर्यंत पोहोचते.
हळद-दूधामध्ये कुरकुमिनचे प्रमाण इतके कमी का असते
तुम्हाला वाटत असलेल्यापेक्षा कुरकुमिनचे प्रमाण कमी असते
स्वयंपाकघरातील हळदामध्ये कुरकुमिनचे प्रमाण केवळ ३% असते. एक मोठा चमचा म्हणजे सुमारे ३ ग्रॅम हळद, त्यातून १०० मिलीग्रामपेक्षाही कमी कुरकुमिन मिळते, जे चाचण्यांमध्ये वापरलेल्या प्रमाणापेक्षा खूपच कमी आहे.
कुरकुमिन पाण्यात विरघळत नाही
कधी पांढऱ्या कुर्त्यावरील हळदीचा डाग साध्या पाण्याने धुण्याचा प्रयत्न केला आहे का? तो सहज जात नाही. कुरकुमिन पाण्यात विरघळत नाही आणि तुमची पचनसंस्था ही पाण्याने भरलेली असते, त्यामुळे त्याचा बराचसा भाग शोषले न जाता शरीराबाहेर निघून जातो.
शरीर ते परत पाठवते
शोषलेलं थोडं प्रमाण पचनसंस्थेच्या भिंतीने आणि यकृताने लवकरच प्रक्रिया करून बाहेर काढले जाते, जणू काही योग्य पत्त्यावर पोहोचण्यापूर्वीच "पाठवणाऱ्याकडे परत करा" असे लेबल लावलेल्या पार्सलसारखे.
कुरकुमिनची समस्या त्याची शक्ती नसून, शरीरापर्यंत पोहोचण्याची पद्धत आहे.
मिरी खरोखर मदत करते का?
तुमच्या वडिलांनी टाकलेली मिरीची चिमूटभर मात्रा दिसण्यापेक्षा जास्त हुशार आहे. काळ्या मिरीतील पाईपेरीन नावाचा घटक शरीरातून कुरकुमिन बाहेर जाण्याचा वेग कमी करतो. मानवी स्वयंसेवकांवर केलेल्या एका अभ्यासात पाईपेरीनमुळे रक्तातील कुरकुमिनचे प्रमाण अनेक पटींनी वाढले. चरबी देखील मदत करते, कारण कुरकुमिन चरबीत विरघळते, म्हणूनच दूध किंवा फोडणीत हळद वापरणे योग्य ठरते.
तरीही, स्वयंपाकघरातील हळदीच्या एक चमचांमध्ये कुरकुमिनचे प्रमाण सुरुवातीलाच कमी असते.
रात्री १० वाजताचा तो स्टीलचा ग्लास आठवतो का? ही सवय योग्य आहे. शरीराला मिळणारी ऊब आणि आल्हाद वाढवण्यासाठी ती सुरू ठेवा. कुरकुमिन शरीरापर्यंत पोहोचण्यासाठी मदतीची गरज आहे.
कुरकुमिनची समस्या त्याची शक्ती नसून, शरीरापर्यंत पोहोचण्याची पद्धत आहे.
पाण्यात विरघळणारी हळद पोहोचण्याची पद्धत कशी बदलते
संशोधकांनी या पोहोचण्याच्या समस्येवर अनेक वर्षे काम केले आहे. कुरकुमिनला संरक्षक थरात गुंडाळल्यास तो पाण्यात विरघळतो आणि पचनसंस्थेतील प्रवासात टिकून राहतो, हा एक उपाय आहे.
मॅक्सिक्युमा (Maxicuma) हा असाच एक पेटंट हळदीचा अर्क आहे, जो भारतात विकसित केला असून सामान्य कुरकुमिनपेक्षा अधिक चांगल्या प्रकारे शोषला जाण्यासाठी तयार केला आहे. बेंगळुरूमध्ये गुडघ्यांच्या ऑस्टियोआर्थरायटिसच्या ४५ ते ६५ वयोगटातील १८० प्रौढ व्यक्तींवर ९० दिवसांच्या चाचणीत मॅक्सिक्युमाची दररोज १०० मिलीग्राम किंवा २५० मिलीग्राम मात्रा किंवा प्लेसबो दिले गेले. मॅक्सिक्युमा घेणाऱ्या दोन्ही गटांमध्ये वेदना आणि कडकपणा कमी असल्याचे आढळले आणि प्लेसबो घेणाऱ्या गटापेक्षा ते वेदनामुक्तपणे ट्रेडमिलवर जास्त अंतर चालले. हे फरक ३० व्या दिवसापासून दिसून आले.
हळद-दूध आणि यंग इन यू, दोन्ही एकत्र
ग्लास सोडण्याची गरज नाही. ऊब आणि आल्हाद मिळवण्यासाठी ही सवय सुरू ठेवा. यंग इन यू च्या प्रत्येक सॅशेमध्ये १२५ मिलीग्राम मॅक्सिक्युमा आहे, तसेच कार्टिलेजसाठी ४० मिलीग्राम नॅचरल टाईप II कोलेजन, त्वचेसाठी ५ ग्रॅम सागरी टाईप I आणि III कोलेजन आणि व्हिटॅमिन D3 आहे. हे थंड पाण्यात सहज मिसळते आणि उष्णकटिमोजी आईसड्रिंकसारखे चवीला असते, त्यामुळे संध्याकाळी हळद घेण्याची आवड असलेल्या व्यक्तीसाठी ही सकाळची सोपी सवय ठरू शकते.
हळदीचे अर्क रक्तातील गुठळी कमी करणाऱ्या औषधांशी आणि काही इतर औषधांशी प्रतिक्रिया करू शकतात. तसेच यंग इन यूमध्ये माशांचे आणि कोंबड्यांचे कोलेजन असते. जर तुमच्या पालकांनी नियमित औषधे घेत असतील किंवा त्यांना सीफूडची ॲलर्जी असेल, तर आधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. गुडघा सूजलेला, लाल झालेला किंवा गुडघा वाकताना साथ न देणारा असेल, तर डॉक्टरांकडे जा.
पुढच्या वर्षीचा क्रीडा दिन
एक वर्षानंतर पुन्हा क्रीडा दिन आला. शिक्षकांनी पालकांना старटिंग लाईनवर बोलावल्यावर, तुमच्या वडिलांनी तुम्हाला आपला फोन दिला आणि काहीही न बोलता पुढे चालू लागले. ते जिंकले नाहीत. ते हसत हसत चौथ्या क्रमांकावर आले आणि फिनिश लाईनवर तुमच्या भाच्याने त्यांना मिठी मारण्यासाठी धावत जाऊन मिठी मारली.
त्या रात्री, नेहमीप्रमाणे ठीक १० वाजता स्टीलचा ग्लास बाहेर आला.
आज तुम्ही उचललेले एक पाऊल: पुढच्या वेळी हळद-दूध बनवताना, त्यात चिमूटभर काळी मिरी आणि थोडे तूप टाका.
हळदीच्या सवयीला थोडी मदत द्या
नॅचरल टाईप II कोलेजन आणि सागरी कोलेजनसह १२५ मिलीग्राम पाण्यात विरघळणारी मॅक्सिक्युमा हळद, एकाच संत्र्याच्या चवीच्या सॅशेमध्ये.
लेखक: डॉ. इंद्रनील
